Embedded Files
Od kilku lat w naszej rasie jaką jest Chihuahua, obserwujemy ogromne zainteresowanie zjawiskowymi, liliowymi szczeniętami. To bez wątpienia piękny i przyciągający wzrok kolor! Ale czy zastanawialiście się kiedyś, jak od strony biologicznej powstaje to umaszczenie? Czym właściwie jest prawdziwy "lilak" i jak rozpoznać go z całkowitą pewnością?
🏭 Eumelanina, czyli klucz do zagadki !
U psów występują dwa główne pigmenty: feomelanina (odpowiada za kolory od rudego po kremowy) oraz eumelanina (odpowiada za czarny i brązowy). Co kluczowe dla naszej dzisiejszej lekcji: eumelanina barwi nie tylko sierść, ale też skórę – nos, opuszki łap, fafle i obwódki oczu.
Aby powstał prawdziwy lilak, pies musi przejść genetyczną transformację w dwóch niezależnych miejscach na DNA: Locus B oraz Locus D.
🍫 Locus B – czyli nasza czekoladowa "baza"
Gen TYRP1 decyduje o tym, czy eumelanina w organizmie będzie czarna, czy brązowa.
Allel B (dominujący): Produkuje klasyczny, czarny pigment.
Allel b (recesywny): Mutacja modyfikująca pigment na kolor brązowy (czekoladowy).
Aby pies stał się bazowo czekoladowy, musi odziedziczyć dwie kopie genu recesywnego: genotyp bb. Wtedy CAŁA czarna farba w jego ciele zmienia się w brąz. Naukowcy wyodrębnili różne warianty tej mutacji na poziomie molekularnym (np. bs, bd, bc), ale niezależnie od ich kombinacji, efekt jest ten sam – zero czarnego pigmentu!
💧 Locus D (Dilution) – Genetyczny rozcieńczalnik
Locus D (gen MLPH) odpowiada za transport pigmentu i działa tak jakbyśmy do bazowego koloru dolali białej farby.
Allel D (dominujący): Pigment jest upakowany gęsto = pełny, nasycony kolor.
Allel d (recesywny): Rozbija i rozrzedza cząsteczki pigmentu. Czarny staje się niebieski (blue), a brązowy staje się właśnie liliowy!
W Locus D wyróżniamy aż trzy zbadane warianty rozjaśnienia:
d1: Najstarsza mutacja, obecna u większości ras.
d2: Odkryta m.in. u Chow Chow czy Buldogów Francuskich.
d3: Występująca m.in. u Mudi, Pumi, ale też – uwaga – u Chihuahua!
Co niezwykle ciekawe, aby pies uległ rozjaśnieniu, wcale nie musi mieć dwóch identycznych wariantów allelu "d" (czyli np. d1d1 lub d3d3). Może odziedziczyć od ojca wariant d1, a od matki d3. Powstaje wtedy tzw. heterozygota złożona. Pies z genotypem bb + d1d3 to w 100% pełnoprawny lilak! To wciąż podwójne rozjaśnienie czekolady, tylko wynikające z kombinacji różnych mutacji.
Skoro wiemy już, że umaszczenie liliowe to rozjaśniona czekolada (genotyp bbdd), czas obalić kilka mitów!
Mit 1: Liliowy pies z czarnym/grafitowym nosem?
FAKT: Skoro geny bb ZABRAŁY psu całkowicie możliwość wyprodukowania czarnego pigmentu, to prawdziwie liliowy pies fizycznie i biologicznie NIE MA PRAWA mieć czarnego, grafitowego ani nawet mocno czekoladowego nosa! Jego nos, obwódki oczu i wargi zawsze będą miały odcień jasnobrązowy, wpadający w szaro-fioletowy (tzw. taupe/wątrobiany), a same oczy będą rozjaśnione (żółte, bursztynowe, zielonkawe).
Mit 2: „Pies posiada rzadki GEN liliowy! (Choć sam liliowy nie jest)”
FAKT: Coś takiego jak jeden „gen liliowy” w biologii po prostu nie istnieje! 🧬 Kolor liliowy to nie jest pojedyncza cecha, którą pies może ot tak przekazać. To fenotyp, który jest wynikiem kombinacji dwóch zupełnie różnych, niezależnych od siebie mutacji na dwóch różnych locusach (Locus B i Locus D). Pies nie przekazuje „genu liliowego” – przekazuje (lub nie) gen czekolady i gen rozjaśnienia. Reszta to czysta matematyka i to, co da od siebie drugi rodzic.
Mit 3: „Reproduktor niesie gen czekoladowy, niebieski i liliowy!”
FAKT: To absolutny hit ogłoszeń i klasyczne, kynologiczne masło maślane! Jeśli pies niesie gen czekoladowy (recesywne b) oraz gen niebieski/rozjaśnienia (recesywne d), to z definicji oznacza, że niesie potencjał do stworzenia liliowego potomstwa (bo lilak = czekolada + rozjaśnienie). Wymienianie „genu liliowego” jako trzeciego, osobnego bonusu to po prostu dublowanie tej samej informacji 😉
🤫 A co jeśli... połączymy geny?
Istnieją umaszczenia takie jak liliowo-płowe (lilac-fawn), błękitno-płowe (blue-fawn) czy czekoladowo-sobolowe. To psy o jasnej, rudawej lub beżowej sierści, których "czarne" elementy (jak maska, nos, opuszki) uległy genetycznej mutacji na te wyjątkowe, rozjaśnione kolory. W dalszym ciągu takie psy nie mają szansy na stricte czarny nos! Ale jak do tego dochodzi i jak działają Locus A oraz Locus E? O tym opowiemy sobie następnym razem! 🐾
Bibliografia:
Schmutz SM, Berryere TG, Goldfinch AD. TYRP1 and MC1R genotypes and their effects on coat color in dogs. Mamm Genome. 2002
Drögemüller C, Philipp U, Haase B, Günzel-Apel AR, Leeb T. A noncoding melanophilin gene (MLPH) SNP at the splice donor of exon 1 represents a candidate causal mutation for coat color dilution in dogs. J Hered. 2007
Van Buren SL, Minor KM, Grahn RA, Mickelson JR, Grahn JC, Malvick J, Colangelo JR, Mueller E, Kuehnlein P, Kehl A. A Third MLPH Variant Causing Coat Color Dilution in Dogs. Genes (Basel). 2020
Schmutz SM, Berryere TG. Genes affecting coat colour and pattern in domestic dogs: a review. Anim Genet. 2007
Google Sites
Report abuse