Od kilku lat w naszej rasie jaką jest Chihuahua, obserwujemy ogromne zainteresowanie zjawiskowymi, liliowymi szczeniętami. To bez wątpienia piękny i przyciągający wzrok kolor! Ale czy zastanawialiście się kiedyś, jak od strony biologicznej powstaje to umaszczenie? Czym właściwie jest prawdziwy "lilak" i jak rozpoznać go z całkowitą pewnością?
U psów występują dwa główne pigmenty: feomelanina (odpowiada za kolory od rudego po kremowy) oraz eumelanina (odpowiada za czarny i brązowy). Co kluczowe dla naszej dzisiejszej lekcji: eumelanina barwi nie tylko sierść, ale też skórę – nos, opuszki łap, fafle i obwódki oczu.
Aby powstał prawdziwy lilak, pies musi przejść genetyczną transformację w dwóch niezależnych miejscach na DNA: Locus B oraz Locus D.
Gen TYRP1 decyduje o tym, czy eumelanina w organizmie będzie czarna, czy brązowa.
Allel B (dominujący): Produkuje klasyczny, czarny pigment.
Allel b (recesywny): Mutacja modyfikująca pigment na kolor brązowy (czekoladowy).
Aby pies stał się bazowo czekoladowy, musi odziedziczyć dwie kopie genu recesywnego: genotyp bb. Wtedy CAŁA czarna farba w jego ciele zmienia się w brąz. Naukowcy wyodrębnili różne warianty tej mutacji na poziomie molekularnym (np. bs, bd, bc), ale niezależnie od ich kombinacji, efekt jest ten sam – zero czarnego pigmentu!
Locus D (gen MLPH) odpowiada za transport pigmentu i działa tak jakbyśmy do bazowego koloru dolali białej farby.
Allel D (dominujący): Pigment jest upakowany gęsto = pełny, nasycony kolor.
Allel d (recesywny): Rozbija i rozrzedza cząsteczki pigmentu. Czarny staje się niebieski (blue), a brązowy staje się właśnie liliowy!
W Locus D wyróżniamy aż trzy zbadane warianty rozjaśnienia:
d1: Najstarsza mutacja, obecna u większości ras.
d2: Odkryta m.in. u Chow Chow czy Buldogów Francuskich.
d3: Występująca m.in. u Mudi, Pumi, ale też – uwaga – u Chihuahua!
Co niezwykle ciekawe, aby pies uległ rozjaśnieniu, wcale nie musi mieć dwóch identycznych wariantów allelu "d" (czyli np. d1d1 lub d3d3). Może odziedziczyć od ojca wariant d1, a od matki d3. Powstaje wtedy tzw. heterozygota złożona. Pies z genotypem bb + d1d3 to w 100% pełnoprawny lilak! To wciąż podwójne rozjaśnienie czekolady, tylko wynikające z kombinacji różnych mutacji.
Bibliografia:
Schmutz SM, Berryere TG, Goldfinch AD. TYRP1 and MC1R genotypes and their effects on coat color in dogs. Mamm Genome. 2002
Drögemüller C, Philipp U, Haase B, Günzel-Apel AR, Leeb T. A noncoding melanophilin gene (MLPH) SNP at the splice donor of exon 1 represents a candidate causal mutation for coat color dilution in dogs. J Hered. 2007
Van Buren SL, Minor KM, Grahn RA, Mickelson JR, Grahn JC, Malvick J, Colangelo JR, Mueller E, Kuehnlein P, Kehl A. A Third MLPH Variant Causing Coat Color Dilution in Dogs. Genes (Basel). 2020
Schmutz SM, Berryere TG. Genes affecting coat colour and pattern in domestic dogs: a review. Anim Genet. 2007